Kur Riski Yönetimi: Bilançonuzun Döviz Fotoğrafını Çekmeden Karar Vermeyin

Kur riski tahmin işi değil, pozisyon işidir. Net döviz pozisyonunuzu çıkarmadan yapılan her hedge, korunma değil spekülasyondur.

"Dolar ne olur?" sorusuna cevabı olan CFO'dan uzak durun. Kur riski yönetimi kehanet değil, pozisyon muhasebesidir: hangi para biriminde ne kadar varlığınız ve yükümlülüğünüz olduğunu bilmek, farkı bilinçli bir seviyede tutmaktır.

Adım 1: Net döviz pozisyonu tablosu

Her para birimi için tek tablo: ticari alacaklar + banka + stok (dövize endeksli kısmı) eksi krediler + ticari borçlar + vadeli akreditifler. Çıkan net rakam sizin gerçek pozisyonunuzdur. EUR'da uzun, TL ve USD'de kısa pozisyon taşıyan bir ihracatçıda EUR/TL'nin düşmesi tabloyu iki uçtan sıkıştırır — bunu kriz gününde değil, her ay kapanışta görüyor olmalısınız. Türev Araçlar lisansı eğitiminin bana öğrettiği ilk şey şuydu: pozisyonunu bilmeyen, hedge ettiğini sanırken pozisyon büyütür.

Adım 2: Önce doğal korunma (natural hedge)

En ucuz hedge, sözleşmedir. İhracat geliriniz EUR ise kredinizi EUR'a çevirmek, büyük hammadde alımlarını gelir para biriminize bağlamak, yurtdışı iştirak masraflarını oradaki gelirle eşleştirmek... Türev maliyeti ödemeden pozisyonu daraltan bu adımlar her zaman ilk sıradadır.

Adım 3: Kalan pozisyon için türev — ama kurallı

Forward ve opsiyonlar, doğal korunmadan sonra kalan artık pozisyon içindir. Yazılı bir politika olmadan türev kullanmayın: hangi pozisyon oranı hedge edilecek (ör. gelecek 6 ayın %50-70'i), hangi enstrümanla, kimin onayıyla, hangi limitle? Politika yazılı değilse, hazine masası bir gün "görüş" almaya başlar — ve görüş almak, spekülasyonun kibar adıdır.

Adım 4: Kur etkisini P&L'de ayrıştırın

Faaliyet kârı ile kur farkı gelir/giderini aynı satırda eritmeyin. Yönetim kurulu, işin gerçekten mi iyileştiğini yoksa kurun mu rüzgâr olduğunu ayırt edebilmelidir. Aylık raporda "kur etkisinden arındırılmış büyüme" satırı, olgun bir finans fonksiyonunun imzasıdır.

Kendi net döviz pozisyonu tablonuzu kurmak veya hedge politikanızı yazılı hale getirmek isterseniz, birlikte çalışabiliriz.